Miejscowości

Wiadomości

wtorek, 28 styczeń 2014 20:39

Z pamiętnika beskidzkiego przewodnika: Redyk Karpacki Transhumance 2013 (cz. I)

Napisał 

Pasterze mili, coście widzieli…

Pasterze byli pierwszymi, którzy w Betlejem pokłonili się Dzieciątku. Ludzie o tej profesji obecni są w górach na wszystkich kontynentach. Od wieków ludność wypasając w górach stada owiec kojarzy się z wolnością. Właśnie dlatego wartą uwagi jest inicjatywa, która przeszła już do historii Karpat – Redyk Karpacki Transhumance 2013. Mowa tu o budzącym podziw przedsięwzięciu, który dla wielu ludzi zamieszkujących Karpaty kojarzy się z minionymi czasami, gdzie na górskich polanach i halach spotykali pasterzy i owce. Celem tego projektu było międzynarodowe spotkanie ludzi żyjących i tworzących w Karpatach, ich integracja, możliwość poznania się oraz ukazanie bogactwa kulturowego mieszkańców. Oprócz tego Redyk ukazał również bogactwa i unikatowość karpackiej przyrody oraz sposoby na zrównoważony rozwój terenów górskich . W Redyku wzięło udział: trzysta sztuk owiec, psy pasterskie, osły i konie (jako zwierzęta juczne) oraz 7 pasterzy (dwóch Czabanów z Rumunii, dwóch Hucułów z Ukrainy oraz trzech pasterzy z Polski). Trasa obejmowała prawie 1400 km na terenie pięciu państw karpackich. Dzienny dystans jaki pokonały owce podczas zarówno wypasu i redyku to 10-20 km. „W Redyku wzięły udział owce rumuńskie, ponieważ chcemy nawiązać do kolonizacji wołoskiej. Postanowiliśmy, że tak jak to miało miejsce kilka wieków temu łukiem Karpat przeszliśmy z owcami pochodzącymi z Rumunii" - informuje Józef Michałek z Istebnej, przedstawiciel Związku Podhalan Oddział Górali Ślaskich.

1 Redyk Ustrzyki - Wetlinka (21)(1)

Redyk Karpacki w Ustrzykach Górnych - 1 lipca 2013r.


Inicjatorem i jednym z pomysłodawców Redyku był Piotr Kohut z Koniakowa w powiecie cieszyńskim, Prezes Fundacji Transhumance: „Jestem bacą w Beskidzie Śląskim i zawodowo zajmuję się wypasaniem owiec. Pomysł Redyku się rodził przez wiele lat i wynika z potrzeby emocjonalnej. Nasze działania od wielu lat polegają na propagowaniu kultury karpackiej. Nie chcemy zamykać się w regionach, subregionach. Chcemy pokazać, że naszym dziedzictwem jest pasterstwo tradycyjne, wynikające z kultury wołoskiej, która to przed wiekami zagospodarowywała tereny górskie. Nasza kultura też musiała się odrodzić kilka lat temu, aby pojawiła się tradycja wypasu. Na Podhalu wygląda to nieco lepiej, ale poszło to trochę w stronę komercyjną. My chcemy wyróżnić każdy region w Karpatach w tym naszym projekcie, a zarazem rozpalić watry w sercach ludzi poprzez przejście owiec, aby zwrócili uwagę na lokalne środowiska, działające na rzecz regionów. Nic nas bardziej nie łączy, jak sprawy związane z przyrodą i kulturą pasterską. Są one takie same w Polsce, Rumunii i na Ukrainie. Tradycja pasterska jest czynnikiem, który łączy wszystkie te państwa i narody, nawet w językowym aspekcie zagadnień związanych z serowarstwem. W całych Karpatach w ten sam sposób są wypasane owce i produkowane sery. My pokazujemy, wpisując się w ideę konwencji karpackiej, że kiedy ludzie od dołu zaczynają inicjatywę ma to inny wymiar, niż gdy są to działania narzucone od góry i określone na dane rozwiązania. Mamy nadzieję, że po Redyku środowiska: rumuńskie, na Huculszczyźnie, Zakarpaciu i w Polskich Karpatach będą kultywować tę tradycję".

2 Redyk Ustrzyki - Wetlinka (24)

Między Ustrzykami Górnymi a Przełeczą Wyżniańską - 1 lipca 2013r.


Wspólny wypas owiec należących do wielu właścicieli, gazdów, prowadzony przez bacę praktykowany jest w Karpatach nieprzerwanie od wielu stuleci. Owce co roku prowadzone są na letnie pastwiska i tam przebywają od początku maja do końca września. Zadaniem bacy jest uzyskanie zgody właścicieli hal na prowadzenie wypasu, wynajęcie juhasów i pozyskanie takiej ilości owiec, aby sałasz przynosił zysk. Pędzenie owiec na pastwiska poprzedza obrzęd „mieszania owiec". Jest on wydarzeniem odnawiającym co roku więź wspólnoty pasterskiej wsi. W naturalny sposób „mieszanie" przenosiło sakrum świątyni na „wspólny sałasz". W ten sposób kształtowała się kultura pasterska będąca zarazem źródłem żywotnej kultury góralskiej łączącej do dziś mieszkańców Karpat. Górale skupieni w Związku Podhalan Oddział Górali Śląskich od kilku lat z powodzeniem przywracają gospodarkę i tradycyjne obrzędy związane z wypasem kulturowym. Entuzjaści tego ciekawego ruchu starają się o wpisanie na listę UNESCO swe działania jako niematerialne dziedzictwo kultury Karpat.

3 Redyk Ustrzyki - Wetlinka (26)

Redyk w Ustrzykach Górnych - 1 lipca 2013r.


Redyk Karpacki „Transhumance 2013" to projekt tradycyjnej wędrówki z owcami przez Karpaty, organizowany dla uczczenia wędrówek pasterzy wołoskich, które doprowadziły do zasiedlenia obszaru Karpat i powstania wspólnej wysokogórskiej kultury pasterskiej. Cała inicjatywa rozpoczęła się 11 maja 2013r. mieszaniem owiec w Rumunii w Rotbav (w rejonie Brasov). Wędrówka pasterzy na obszarze Rumunii miała miejsce w okresie od 11 maja do 5 czerwca i przebiegała przez rejony: Brasov, Mures, Cluj, Bistrita, Nasand, Maramures i zakończyła się na przejściu rumuńsko-ukraińskim w Sighetu Marmatei. Na terytorium Ukrainy Huculi przepędzili swoje stada, wydarzeniu temu towarzyszyły imprezy folklorystyczne. Do Polski owce z Rumunii przyjechały transportem samochodowym i zostały zakoszarowane w Ustrzykach Górnych na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Pod opieką pasterzy przeszyły przez Polskę w okresie od 1 lipca do 29 sierpnia. W województwie podkarpackim Redyk odbywał się od 1 do 14 lipca, a jego trasa przebiegała łańcuchem Karpat w okolicach połonin i pasma granicznego przez powiaty: bieszczadzki, leski, sanocki, krośnieński i jasielski. Następnie wędrówka pasterzy na terenie województwa małopolskiego odbyła się w dniach od 15 lipca do 11 sierpnia. W dniach od 12 do 25 sierpnia redyk zagościł w województwie śląskim. Od 30 sierpnia do 14 września ostatnia trasa Redyku przebiegła na terenie Czech. Imprezie tej towarzyszyły wycieczki, konferencje, seminaria, spotkania oraz szkolenia na terenie południowej Polski.

1. Górna Wetlinka 2.07 (5)

Górna Wetlinka - 2 lipca 2013r.


Głównymi wartościami ideologicznymi organizatorów Redyku była wiara w Pana Boga. Górale zaangażowani w ten projekt wierzyli, że z Redyk powiedzie ich właściwymi ścieżkami w górach i życiu. Nie bez znaczenia była tu miłość do świata gór, ludzi i przyrody. Ideologia Redyku jest sposobem na życie, gdyż jest ono niczym innym jak ciągłą wędrówką. Organizatorzy nie zrobili tego, aby ustanawiać rekordy i ścigać się z kimkolwiek. Pokładali ufność w Bogu oraz w doświadczenie i dobre intencje ludzi. Stawiali na pierwszym miejscu bezpieczeństwo i zdrowie ludzi. Dobrostan oraz dobra kondycja zwierząt była pod stałym nadzorem i dodatkowym dozorem weterynaryjnym. Pochód ze stadem odbywał się w naturalnym rytmie dziennego sposobu wypasu owiec. Poza tym górale zawierzyli w kompetencje partnerów i lokalnych przewodników. Ich wytrwałość i determinacja w realizacji tego celu bez wątpienia ożywiła nasze polskie tradycje pasterskie.
Warto wiedzieć, że jeszcze w latach osiemdziesiątych w Polsce wypasano ponad 5 milionów owiec, a obecnie jedynie 200 tysięcy. W ostatnich latach, gdy duże obszary południowej części kraju leżą odłogiem, być może właśnie pasterstwo będzie szansą na ożywienie rozwoju ziem górskich, w oparciu o dopłaty unijne. „Nasza działalność cieszy się coraz większym zainteresowaniem, tworzy się wręcz moda na turystykę kulturową, która bazuje na ofercie z żywym folklorem i wyrobem produktów regionalnych. Chcemy, żeby po przejściu Redyku na tych terenach również przechodził przebiegał Międzynarodowy Szlak Kultury Wołoskiej, który rozpocznie się na Morawach w Czechach a kończył się będzie w Transylwanii w Rumunii" – twierdzi Józef Michałek.

Piotr Kutiak
www.przewodnik-bieszczady.pl

 1Górna Wetlinka 2.07 (5)

Pasterze w Górnej Wetlince - 2 lipca 2013r.

2Górna Wetlinka 2.07 (9)

Pasterze i uczestnicy warsztatów organizowanych przez Bieszczadzki Park Narodowy

2Górna Wetlinka 2.07

Camping Górna Wetlinka -pasterze udzielaja wywiadu dla Radia Rzeszów - 2 lipca 2013r.

3Górna Wetlinka 2.07 (16)

Paweł Królikowski (z lewej) i Piotr Kohut omawiają trasę Komańcza - Mszana (Górna Wetlinka 2 lipca 2013r.)

4Redyk Ustrzyki - Wetlinka (32)

Redyk Karpacki w Bieszczadach

5Redyk Ustrzyki - Wetlinka (53)

Mateusz "Józef" Sowa

6

Owce w Ustrzykach Górnych

6Górna Wetlinka 2.07

Górna Wetlinka

7(1)

Owce

8(2)

Piotr Kohut - baca i szef Fundacji Transhumance, pomyslodawca Redyku

9

Owce na szlaku

10(1)

Historyczna, ulotna chwila - po 70-ciu latach w Berehach Górnych ponownie zabrzmiały trębity...

11(1)

U stóp Połoniny Caryńskiej...

12

Na pasterskim szlaku...

13

Górale...

14

Wsłuchani w muzykę gór

17

Owce na szlaku

Ustrzyki Górne - Redyk.2jpg

Redyk ruszył...

Ustrzyki Górne - Redyk.3jpg

Bacowska brać na czele Redyku...

Ustrzyki Górne - Redyk.4jpg

Owieczki

Ustrzyki Górne - Redyk.6jpg

Ustrzyki Górne - Redyk.7jpg

Ustrzyki Górne - Redyk.8jpg

Ustrzyki Górne - Redyk.9jpg

Ustrzyki Górne - Redyk.10jpg

Ustrzyki Górne - Redyk

Wołosate

Bacowie w Wołosatem - ponad 20 lat temu część z nich wypasała tu stada...

 

 

piotr

Przewodnik górski beskidzki ( nr leg. 469/07), przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Odznaczony medalem "ZASŁUŻONY DLA TURYSTYKI" przez Ministra Sportu i Turystyki w 2009r. Wiceprezes Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody i członek zarządu Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty". Koordynator regionalny punktu konsultacyjnego Porozumienia Karpackiego "Karpaty Naszym Domem" na obszarze województwa podkarpackiego.

Strona: www.przewodnik-bieszczady.pl
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384